Eyjafjallajökull

 Eyjafjallajökull izeneko sumendia  Islandiako glaziar txiki batean aurkitzen da.

Geologoek erupzioa martxoaren 20an hasi zela pentsatzen dute baina ez glaziarrean bertan, baina apirilaren 14an goiko kraterrean erupzio berri bat hasi zen ,glaziarraren erdian hain zuzen ere.Hau dela eta, oso errauts-laino handia sortu zen eta haizeek hegoaldera eraman zuten. Dirudienez,ingurumenean ez da ezer gertatuko daraman altuera oso altua baita. Baina,kaltea aire-trafikoan izaten ari da.

Sumendi baten eskema ondokoa da:

Sumendiek jaurtitzen dituzten produktuak honako hauek dira:

• Solido-egoeran: Piroklastoak (sumendiek gorantz jaurtitako harri zatiak). Hiru motatakoak izan daitezke:  bonba bolkanikoak -handi samarrak- ; lapilliak -ertainak-; eta errauts bolkanikoak-harea lodiaren tamainakoak-
• Likido-egoeran: Harri urtuak (laba)
• Gas-egoeran: Karbono dioxidoa eta ur-lurruna dira ugarienak. Sufrea eta karbono monoxidoa ere botatzen dituzte.

Hiru jarduera mota daude:

• Estronboliarra: Jardueran zehar, sumendiek laba-kolada likatsuak kanporatzen dituzte. Piroklasto ugari botatzen dituzt, eta hainbat tamainakoak. Erupzioak eragiten duen eraikin motari estratosumendia esaten zaio.
• Hawaiarra: Jardueran zehar, oso laba-kolada jariakorrak botatzen dituzte sumendiek. Oso piroklasto gutxi botatzen dituzte. Erupzioak eragiten duen eraikin motari ezkutu-sumendia esaten zaio.
• Bolkaniarra: Sumendiek, erupzioan, errautsen, gas gorien eta piroklastoen arteko nahaste bat botatzen dute. Erupzioak eragindako eraikin motari domoa esaten zaio.

Eyjafjallajökull Islandiako sumendiaren jarduera hawaiarra da. Erupzioa pitzaduren artean edo kraterretik gertatzen da.

Naturaren bitxikeriak

Betidanik gure gurasoek edo aiton-amonek elikagai batzuk osasunarentzat oso onuragarriak direla esan digute. Gaur egun ,ikerketa batzuek aspaldiko kontu horiek egiazkoak direla frogatzen dute. Hala eta guztiz ere, naturan bitxikeriak daude. Klikatu eta irakurri: naturaren bitxikeriak

Zientzia eta Avatar

Zineman ikusten ditugun zientziari buruzko pelikulak batzuetan ez dira oso zientifikoak.

"Quo" aldizkarian , martxoan, "La ciencia de Avatar" artikulua (Sergio L. Palaciosek idatzitakoa) argitaratu dute. Artikulu honetan egiak eta gezurrak argitzen dizkigu. Dena den, pelikula honetan zuhaitzen eta gizakien arteko, eta animalien eta gizakien arteko neuronen sinapsia aipatzen dute,eta horregatik, ondoko bideoa ikus dezakezue sinapsia nola gertatzen den argitzeko.

Tsunamiak

Tsunamia lurrikara baten ondorioz sortutako itsas uhin erraldoia da. Tsunamiak kalte handiak sortzen ditu. Itsaso zabalean, uhinaren garaiera ez da metro batera heltzen, baina 15 bat kilometroko luzera eta 640-940 km/h-ko abiadura izatea lor dezake.
Tsunamiak iragartzea gauza zaila izaten da, itsaso zabalean olatuek altuera txikia izan ohi dutelako. Kostaldera hurbiltzen direnean olatu hauek erraldoi bihurtzen dira.

Lurrikarak

Azken hilabete hauetan Amerikan lurrikarak nahiko bortitzak izan dira, Haitikoak eta Txilekoak hain zuzen ere.

Kutxaespaziokoek zientzia-dibulgazioko dokumentu bat argitaratu zuten eta ideiak garrantzitsuenetarikoak honako hauek dira:

Lurrikara gertatzen denean uhin sismikoak sismografoetan jasotzen dira.
Bi uhin sismiko mota daude:

• P uhinak edo primarioak , sismografoek jasotzen dituzten lehenengoak dira (7,15-14 km/s bitarteko abiadura lortzen dute).Epizentrotik luzetara hedatzen dira, baina uhin hauek ez dute lurra altxatzen baizik eta konprimitu eta hedatu egiten dute (malgukia konprimitu egingo bagenu bezala)
• S uhinak edo sekundarioak, zeharka zabaltzen direnak dira (4-7,5km/s bitarteko abiadura lortzen dute).Hauei esker lurra goruntz eta beheruntz mugitzen da alfonbra astindu bagenu bezala.

Anplitudea: uhinek lortzen duten luzerarik handiena,A

Ritcher eskala: Balioa lortzeko ondoko ekuazioa erabili behar da:

A: sismografoan S uhinak lortzen duen anplitudea mm-tan neurtuta

M: lurrikararen neurria.Horrela lurrikarak desberdinak konpara ditzakegu.

Lurrikaran lortzen den energia ikaragarria da.Ondoko taulan agertzen da Richteren magnitudea/energia hori erabili ordez TNT(dinamita) erabiltzean lortuko genukeen leherketa , beraz TNT baliokidetasuna/ Ondorioak

Energia esponentzialki handiagotuz doa , beraz energia hauek konparatu ahal izateko logaritmoak beharko ditugu eta horregatik Richteren ekuazioan logaritmoak agertzen dira. Zenbaki batetik bestera oso alde handia dagoenean logaritmoak erabili beharko ditugu. Adibidez, lurrikarak konparatu ahal izateko edo distantzia astronomikoetan.

Zientzia Udalekuak 2010

Aurten Elhuyar Fundazioak Zientzia Udalekuak 2010 jarriko ditu martxan. Udaleku hauek 12-16 urte bitarteko gazteentzako izango dira.Oso ideia ona da zientzia eta aisialdia lotzea. Anima zaitezte eta ondo pasa!

Eskia Euskalherrian II

Eskiaren lehenengo pausuekin jarraituz (Gipuzkoan batez ere) Tolosako mendizaleak kontuan hartu behar ditugu.
1908.urtean tolosar batzuek eta O.Mustad enpresako norvegiar batzuek Berastegin eskiak lehenengo aldiz jarri zituzten.
1909.urtean "Ski Club Tolosano" izeneko taldea sortu zen eta hauei esker eski zaletasuna sortzen hasi zen.
60ko hamarkadan "Club Alpino Uzturre" izeneko taldekoak eskia praktikatzen hasi ziren eta aurreko taldearen erreleboa izan zen.